झापा / नेपाल सरकारले महिलामा हुने सबैभन्दा घातक क्यान्सरमध्ये एक पाठेघरको क्यान्सर नियन्त्रण र अन्त्य गर्ने लक्ष्यसहित एचपीभी (Human Papillomavirus–HPV) खोप अभियानलाई राष्ट्रिय प्राथमिकतामा राखेर अघि बढाएको छ।
नेपालमा HPV खोपको राष्ट्रिय स्तरको औपचारिक सुरुवात २०२५ फेब्रुअरी ४ (विश्व क्यान्सर दिवस) का दिनबाट गरिएको हो। यससँगै नेपाल पाठेघरको क्यान्सर उन्मूलन अभियानमा निर्णायक चरणमा प्रवेश गरेको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ।
झापामा पनि खाेप अभियान २५ गते देखि फागुन १५ सम्म
झापाको भद्रपुरमा राष्ट्रिय खोप कार्यक्रम अन्तर्गत विद्यालय केन्द्रित एच पी भी खोप सञ्चालन तथा पूर्णखोप सुनिश्चितता दिगोपन कार्यक्रमको समिक्षा अभिमुखिकरण र योजना गोष्ठी सम्पन्न भएको छ ।
भद्रपुर नगरपालिका स्वास्थ शाखाले मंगलबार आयोजना गरेको कार्यक्रममा शाखा प्रमुख ताल बहादुर खड्काले गोष्ठीमा सहभागी भएकाहरुलाई खोप तथा प्रयोग विधि र कार्यक्रमको उदेश्यका बारेमा जानकारी गराएका थिए ।
केहि महिना अगाडि भद्रपुर नगरपालिका क्षेत्र भित्र रहेका सामूदायिक तथा संस्थागत विद्यालयका कक्षा ६ मा अध्यनरत तथा १० वर्षदेखि १४ वर्षका बालिकाहरको सर्वेक्षण गरेको थियो ।
जस अन्तर्गत विद्यालयका ५७६ जना र विद्यालय बाहिरका ६ जना गरि ५८२ जनालाई खोप लगाउन आवश्यक देखिएको थियो । देशका विभिन्न स्थानहरुमा आजबाट खाेप लगाउन सुरुभएपनि भद्रपुर नगरपालिकाले आजबाट प्रत्येक वडामा सराेकारवालसँग अन्तरक्रिया गरेर २५ गते देखि फागुन १५ गतेसम्म खाेप सञ्चालन गर्ने छ ।
पाइलटबाट राष्ट्रिय अभियानसम्म
यसअघि नेपालले २०१६ मा चितवन र कास्की जिल्लामा पाइलट कार्यक्रम सञ्चालन गरी HPV खोपको प्रभावकारिता परीक्षण गरेको थियो। सकारात्मक नतिजापछि सरकारले २०२५ देखि देशभरका किशोरीलाई लक्षित गर्दै राष्ट्रिय खोप अभियान सुरु गरेको हो।
अहिले HPV खोपलाई रुटिन खोप कार्यक्रम भित्र पनि समावेश गरिँदै छ, जसले हरेक वर्ष नयाँ उमेर समूहका किशोरीलाई नियमित रूपमा खोप उपलब्ध गराउने व्यवस्था मिलाउनेछ।
किन आवश्यक छ HPV खोप ?
HPV एक प्रकारको भाइरस हो, जसको संक्रमण पाठेघरको क्यान्सरको मुख्य कारण मानिन्छ। चिकित्सकहरूका अनुसार HPV संक्रमण प्रायः लक्षणबिनै फैलिन्छ र वर्षौँपछि क्यान्सरको रूपमा देखापर्न सक्छ।
HPV खोपकाे फाईदा:
-
पाठेघरको क्यान्सर हुन नदिन सहयोग गर्छ
-
प्रजनन अङ्गसम्बन्धी अन्य क्यान्सर र घाउ (genital warts) बाट पनि जोगाउँछ
-
दीर्घकालीन स्वास्थ्य सुरक्षा प्रदान गर्छ
विशेषगरी HPV सँग सम्पर्क हुनुअघि, अर्थात् किशोरावस्थामै खोप लगाउँदा यसको प्रभाव उच्च हुने स्वास्थ्य विज्ञहरूको भनाइ छ।
को–को लक्षित समूहमा ?
सरकारले मुख्य रूपमा:
-
१० देखि १४ वर्ष उमेर समूहका किशोरीहरू
-
विद्यालयमा अध्ययनरत तथा विद्यालय बाहिर रहेका किशोरीहरू
लाई लक्षित गरी निशुल्क HPV खोप उपलब्ध गराइरहेको छ।
नेपालका ठूला लक्ष्य
नेपाल सरकारले विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) को “Cervical Cancer Elimination Strategy” अनुसार निम्न लक्ष्य तय गरेको छः
-
१०–१४ वर्षका ९० प्रतिशत किशोरीलाई HPV खोप
-
३०–४९ वर्ष उमेरका ९० प्रतिशत महिलामा पाठेघर क्यान्सर स्क्रिनिङ
-
क्यान्सर देखिएका ९० प्रतिशत महिलालाई उपचारको पहुँच
यी लक्ष्य पूरा भएमा नेपालले २०३० भित्र पाठेघरको क्यान्सरलाई सार्वजनिक स्वास्थ्य समस्याको रूपमा अन्त्य गर्ने विश्वास लिएको छ।
समान पहुँचमा जोड
स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार शहरदेखि दुर्गम गाउँसम्म विद्यालय, स्वास्थ्य संस्था र समुदायमै पुगेर खोप कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको छ। कुनै पनि किशोरी खोपबाट वञ्चित नहोस् भन्ने उद्देश्यले स्थानीय तह, स्वयंसेविका र शिक्षकहरूलाई समेत परिचालन गरिएको छ।
भविष्यप्रति आशा
स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार अहिले लगाइएको HPV खोपले १०–१५ वर्षपछि देखिने क्यान्सरको जोखिम नाटकीय रूपमा घटाउनेछ। यसले हजारौँ महिलाको ज्यान जोगिनुका साथै परिवार र समाजलाई ठूलो राहत दिने अपेक्षा गरिएको छ।
सरकारको स्पष्ट सन्देश छ— HPV खोप सुरक्षित, प्रभावकारी र भविष्यका आमाहरूको जीवन रक्षाको बलियो आधार हो।
