पूर्वी नेपालको झापा जिल्ला लामो
समयसम्म वामपन्थी राजनीतिको बलियो आधार क्षेत्रका रूपमा परिचित रह्यो। विशेषगरी नेकपा (एमाले) को प्रभाव यहाँ अत्यन्त मजबुत थियो। पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको गृहजिल्ला भएकाले
पनि झापालाई कम्युनिस्टहरूको “लालकिल्ला” भन्ने राजनीतिक भाष्य प्रचलित भयो। तर
२०८२ सालको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनले त्यो पुरानो राजनीतिक छविमा नयाँ प्रश्न खडा
गरिदिएको छ।
विगतका निर्वाचनहरूमा एमालेले झापामा उल्लेख्य सफलता हासिल गर्दै आएको थियो। पार्टी संगठनको जालो गाउँ–गाउँसम्म फैलिएको थियो र मतदाताबीच पार्टीप्रति गहिरो निष्ठा देखिन्थ्यो। तर यसपटकको चुनावी परिणामले त्यो स्थिर देखिएको राजनीतिक धरातल हल्लिएको संकेत दिएको छ। मतदाताले परम्परागत समर्थनभन्दा फरक निर्णय गर्दा झापामा नयाँ राजनीतिक सन्देश प्रकट भएको छ।
लोकतन्त्रको सुन्दरता नै यही
हो—जनताले जब चाहन्छन्, राजनीतिक समीकरण बदल्न सक्छन्। “लाल
किल्ला” भनेर चिनिएको क्षेत्रको राजनीतिक धरातल परिवर्तन हुनु लोकतान्त्रिक
चेतनाको संकेत पनि हो। मतदाताले दलहरूप्रति आशक्ति समर्थन होइन, कामको मूल्यांकन गरेर निर्णय गर्न थालेको
देखिन्छ।
यसलाई केवल एउटा दलको हार वा जितका
रूपमा मात्र बुझ्नु पर्याप्त हुँदैन। यो मतदाताको मनोविज्ञानमा आएको परिवर्तनको
संकेत पनि हो। लामो समयसम्म एउटै राजनीतिक शक्ति हाबी हुँदा विकास, सुशासन र जनअपेक्षासँग सम्बन्धित प्रश्नहरू उठ्न
थालेका थिए। त्यही असन्तुष्टि र परिवर्तनको चाहनाले यसपटक मतदाताले फरक विकल्प
रोजेको हुनसक्छ।
देशभर स्वतन्त्र तथा नयाँ राजनीतिक
शक्तिप्रति बढ्दो आकर्षणले पनि यसमा प्रभाव पारेको देखिन्छ। २०७९ सालकाे स्थानीय निर्वाचनमा काठमाडौँ
महानगरपालिकाका, धरान उपमहानगरपालिका र धनगढी उपमहानगरपालिकामा स्वतन्त्र नेताहरूको उदयले पुराना दलहरूप्रति प्रश्न उठाउने वातावरण बनेको थियाे। याे एउटा सुरुवात भएकाे थियाे कि नेपाली जनताले परिवर्तन चाहेका छन् । झापाका मतदातामा पनि यही प्रवृत्ति केही हदसम्म देखिएको विश्लेषण गर्न सकिन्छ।
अब मुख्य प्रश्न यही हो—के
कम्युनिस्ट शक्तिहरूले झापालाई पुनः आफ्नो बलियो आधार क्षेत्र बनाउन सक्छन्?
यसको उत्तर उनीहरूको आगामी राजनीतिक व्यवहारमा
निर्भर रहनेछ। यदि पार्टीहरू प्रतिसाेधकाे भावना त्यागेर जनताकाे अवाज बन्दै जाने, आन्तरिक एकता सुदृढ गर्दै जनताका वास्तविक समस्या
समाधानतर्फ केन्द्रित भए भने सम्भावना अझै समाप्त भएको छैन। तर यदि पुरानै शैलीको
राजनीति, गुटबन्दी र सत्ताकेन्द्रित सोचमै
सीमित रहे भने झापालाई लालकिल्ला बनाउन निकै सकस पर्ने छ ।
लोकतन्त्रमा कुनै पनि क्षेत्र स्थायी
रूपमा कसैको किल्ला हुँदैन। मतदाताले कामको मूल्यांकन गरेर निर्णय गर्ने क्रम
बलियो हुँदै जाँदा राजनीतिक दलहरूलाई पनि आफ्नो शैली परिवर्तन गर्नुपर्ने हुन्छ।
२०८२ को निर्वाचनले झापामा यही सन्देश दिएको छ—जनताको विश्वास जित्ने शक्ति नै
भविष्यको वास्तविक “किल्ला” बन्नेछ।
अन्ततः झापा कसैको स्थायी किल्ला
होइन। मतदाताको विश्वास जित्ने दल नै यहाँ बलियो बन्नेछ। कम्युनिस्ट शक्तिहरूका
लागि चुनौती पनि यही हो र अवसर पनि—यदि उनीहरूले जनताको अपेक्षा बुझेर नयाँ ढंगले
अघि बढ्न सके भने “लालकिल्ला” को पुरानो छवि पुनः फर्किन सक्छ; अन्यथा झापाको राजनीति अब बहुदलीय प्रतिस्पर्धाको
खुला मैदानकै रूपमा अघि बढिरहनेछ।
